3. Nesil Üniversite Kavramı

Yeni Nesil Üniversitelerin Öncüsüdür

AGÜ, ilk vakıf destekli devlet üniversitesi olarak yeni nesil üniversiteler akımının öncüsüdür.  Bilgi aktarmanın yanısıra; bilgi üreten, eğitim yapan, araştırmalar ve projeler üreten ve ürettiği projeleri toplumla paylaşan çağdaş bir üniversite hedefinde hızla ilerlemektir.

Bin yıldan fazla geçmişi olan üniversiteler günümüzde yeni bir kırılım yaşamaktadır. Giderek toplumdan uzaklaşan yükseköğretim kurumları, birbirlerine tamamen yabancılaşan bölüm ve fakülteler, ve birbirlerinden kopuk ve bağımsız yürütülen eğitim ve araştıma fonksiyonları yerine, günümüzde toplumla bütünleşmiş, disiplinlerarası çalışabilen, eğitim ve araştırma fonksiyonlarını entegre eden sistemlere ihtiyaç duyulmaktadır.

AGÜ, üç yıla yaklaşan akademik tasarım çalışmaları sürecinde üçüncü nesil üniversitelerin öncülüğünü yapma vizyonunu benimsemiştir. Sayıları 600’ü aşan, aralarında yerli ve yabancı bilim insanı, iş ve sanayi dünyası temsilcisi, sivil toplum kuruluşu ve kamu  çalışanının  değerli  görüşlerine başvurularak tasarlanan AGÜ, yenilikçi ve girişimci bir üniversite olarak kurulmuştur. Tasarımın yanında uygulamaya da geçen AGÜ, bir yandan farklı şekillerde tanımlanmaya çalışılan üçüncü nesil üniversite kavramını açıklığa kavuşturmak diğer yandan da  bu doğrultudaki kendi uygulama prensiplerini ortaya koymak için faaliyet göstermektedir.

Üçüncü Nesil Üniversite Kavramı

Üniversiteler genel olarak üç temel fonksiyonu yerine getirmektedirler. Bunlar eğitim, araştırma ve topluma katkıdır. Bologna  Üniversitesi’nin 11.yy’da öncülüğünü yaptığı birinci nesil üniversiteler eğitime odaklanmıştır. Humbolt Üniversitesi ise 19.yy’da araştırma fonksiyonuyla ikinci nesil üniversiteler dönemini başlatmıştır. Günümüzde Massachusetts Institute of Technology (MIT) gibi ikinci nesil çağdaş üniversiteler eğitim ve araştırmanın yanında topluma katkı fonksiyonunu da gündemlerine almaktadır.-

AGÜ’nün ortaya koyduğu Üçüncü Nesil Üniversite kavramı, eğitim ve araştırma fonksiyonlarının topluma katkı üzerinden yeniden tanımlanmasını içermektedir. Buna göre, AGÜ’de topluma katkı odaklı ve eğitim-araştırmayla bütünleşik bir üniversite modeli tasarımı geliştirilmektedir. Aynı zamanda, AGÜ özgün bir Ar-Ge projesidir ve Kalkınma Bakanlığı tarafından da Türkiye için örnek bir üniversite modeli geliştirmek üzere desteklenmektedir.

Üçüncü Nesil Üniversitelerin Üç Önemli Gerekçesi

1) Bütünleşik Artı Değer: Üniversitelerin kullandığı giderek daha kısıtlı hale gelen tüm kaynakların, araştırma ve eğitim çabalarının toplum için artı değere dönüştürülme gereksinimi bulunmaktadır. Günümüzde bu konudaki farkındalık artmış ve beklentiler yükselmiştir.

2)  Gerçek Hayat Konularıyla Bağlantılılık: Öğrencilerin küresel meselelere ve gerçek dünya sorunlarına yönelik yetkinliklerinin geliştirilmesi talebi artmaktadır. Aynı zamanda, çoğu programda öğrenciler mesleki tutkularından uzaklaşmakta ve uzmanlık alanlarına yabancılaşmaktadır.

3) Eğitim ve Araştırma Fonksiyonlarının Gelişmelerin Gerisinde Kalması: Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler çok uzun süredir iş yapma ve çalışma şekillerini etkilemektedir. Bilgiye erişim çarpıcı şekilde kolaylaşmaktadır. Artık günümüzde üniversiteler bilginin tek kaynağı olmaktan çıkmıştır. Teknoloji, toplumsal hayat ve ekonomi alanlarındaki değişimler eski eğitim ve araştırma yöntemlerinin geçerliliğini azaltmaktadır.

AGÜ’nün Üçüncü Nesil Üniversite Prensipleri

Tanımladığı kavram ve ihtiyaçlar üzerinden AGÜ, üçüncü nesil üniversite prensiplerini aşağıdaki şekilde uygulamaya geçirmek üzere çalışmaktadır:

(1) Topluma Katkı Odaklı Üniversite: Topluma katkıyı misyon edinen AGÜ, hedef alanlarını küresel sorumluluklar olarak belirlemiştir. Küresel sorumluluklar aynı zamanda öğrencilerin mesleki ideallerini ve tutkularını ateşleyen bir unsur olarak işlev görmektedir. Araştırma, eğitim ve uygulamalara yön verecek bu küresel sorumluluklar, dünyanın her noktasını etkilediği gibi, Türkiye’yi, bölgeyi ve Kayseri’yi etkileyen konular olacaktır. AGÜ’nün gündemine almayı planladığı küresel sorumluluk alanları (i) Sürdürülebilirlik, (ii) Ekonomik Düzen, (iii) Nüfus ve Kentleşme, (iv) Sağlık ve Gıda, (v) Demokratik Düzen, (vi) Yenilikçilik ve (vii) Barış ve Güvenlik’tir. AGÜ, bu alanlarda nitelikli insan kaynağı sağlama, teknoloji geliştirme, patent üretme, start-up şirketler kurma, sanayi projeleri yürütme, ekonomik ve sosyal politikalar geliştirme ile kültürel yaşama katkı ve bilimin topluma yayılması gibi katkı biçimlerini hedeflemektedir.

(2) Gerçek Hayat Temelli Yeni Eğitim ve Araştırma Paradigması: AGÜ, topluma katkı odaklı bilgi üretme hedefinin bir parçası olarak eğitim ve araştırmayı da gerçek hayat sorunları ve konularıyla ele almaktadır. Gerçek hayat konuları disiplinler ötesi çalışmaları doğal olarak beslemekle birlikte, eğitim içeriğinin anlamlılığını arttırmaktadır. Buna uygun olarak AGÜ’de eğitim ve araştırma ortamları çalışma hayatının gerçekliklerine yakınsar şekilde tasarlanmaktadır. Bu kapsamda araştırma tabanlı bir üniversite olan AGÜ’nün vizyonunda bilimsel çalışmaların teknolojiye dönüştürülmesi hedeflenmektedir. Böylece öğrenciler de kendilerinin aktif olduğu yeni öğrenme ve araştırma yapma deneyimleri içinde gelişme imkanı bulmaktadır.

(3) Harmanlanmış Üniversite Fonksiyonları: Çağdaş üniversiteler, araştırma, eğitim ve topluma katkı fonksiyonlarını farklı odaklanmalarla icra etmekle beraber bu fonksiyonların birbirleriyle etkileşimleri üzerine çok sınırlı tasarımlara sahiplerdir. Genelde ayrı ayrı gerçeklikler olarak ele alınan bu fonksiyonları AGÜ birbirleriyle çarpan etkisi oluşturacak şekilde harmanlayan bir tasarım oluşturmaktadır. Topluma katkı merkezli konular, üniversitenin hem eğitim hem de araştırmalarına yön vermektedir. Bu şekilde fonksiyonların arasındaki duvarlar kaldırılarak, gerçek hayat konularında yapılan çalışmaların özellikle lisans eğitiminin bir parçası olması ve aynı çalışmaların bilgi üretimine de hizmet etmesi imkanı doğmaktadır.

Bu prensipler doğrultusunda AGÜ, kendi uygulamalarını sürekli geliştirmek ve yeniden tasarlamak üzere bir anlayışı da benimsemektedir.